Breaking News

डोंबिवलीतील पक्षी अधिवास धोक्यात!

भोपर, कचोरे, रेतीबंदर, गांधारी भागातील पक्ष्यांच्या संख्येवर परिणाम

ठाणे 
 डोंबिवलीतील पक्षी निरीक्षणाची ठिकाणे असलेल्या नैसर्गिक स्थळांवर बांधकामांचे अतिक्रमण वाढल्यामुळे पक्षांचा अधिवास धोक्यात आला आहे. दरवर्षीपेक्षा पक्षांची संख्या घटू लागली असून अनेक पक्ष्यांनी स्थलांतराची ठिकाणे बदलण्यास सुरुवात केली आहे. काही वर्षांपूर्वी मुंबईत दिसणारे पक्षी डोंबिवलीकडे स्थलांतरित झाले आहेत. तर काही पक्षी डोंबिवलीतून इतरत्र जात असल्याचे निरीक्षण ‘बर्ड आफ ठाणे रायगड डिस्ट्रिक्ट’ संस्थेच्या पक्षीमित्रांनी नोंदवले आहेत. यंदाच्या ऋतुमानाचाही परिणाम पक्ष्यांच्या स्थलांतराच्या काळावर झाल्याने अनेक पक्षी स्थलांतरित होण्यास विलंब लावत असल्याचेही दिसून आले आहे. नुकत्याच झालेल्या पक्षी निरीक्षण मोहिमेच्या निमित्ताने या संस्थेकडून ही निष्कर्ष व्यक्त करण्यात आले आहेत.
ठाणे आणि रायगड जिल्ह्यातील पक्ष्यांचे अधिवास शोधून त्या ठिकाणच्या पक्षांच्या नोंदी करणे, तेथील पक्षांच्या हालचाली आणि जीवनशैलीचा अभ्यास करण्याचे काम बर्ड आफ ठाणे रायगड डिस्ट्रिक्ट संस्थेच्या माध्यमातून केला जातो. प्रत्येक महिन्याला या संस्थेचे स्वयंसेवक पक्षांच्या निरनिराळ्या प्रजातींचा अभ्यास करून त्यांची नोंद करण्याचा प्रयत्न करतात. नुकत्याच या संस्थेच्या वतीने डोंबिवली परिसरामध्ये पक्षीअभ्यास फेरीचे आयोजन करण्यात आले होते. डोंबिवलीच्या भोपर टेकडीचा परिसर, कचोरे गाव आणि खाडी किनार्‍याचा परिसर, डोंबिवली पश्‍चिमेतील रेतीबंदर, गांधारे गाव आणि विविध पाणथळ भागांना या पक्षीमित्रांनी भेटी दिल्या. त्यावेळी या भागातील मानवी हस्तक्षेप कमालीचा वाढल्याचे दिसून आले. चाळी आणि घरांबरोबरच मोठ्या बांधकाम व्यावसायिकांनीही या ठिकाणी प्रकल्प रेटण्यास सुरुवात केल्याचे उघड झाले आहे. यामुळे मोठ्या प्रमाणात पक्षी अधिवास नष्ट होणार आहे. या भागात यंदाच्या वर्षी पक्ष्यांची संख्या कमालीची घटल्याचे दिसून आले आहे. बांधकामे सुरू झाल्यामुळे या भागांमध्ये पक्ष्यांनी येणे टाळले असण्याची शक्यता आहे. या पक्षांनी दुसर्‍या सुरक्षित ठिकाणी आसरा घेतल्याची शक्यताही व्यक्त करण्यात येत आहे. परंतु मुंबईतून हद्दपार होत असलेल्या काही पक्ष्यांनी या भागामध्ये आसरा घेतल्याचेही या अभ्यासातून समोर आल्याचे पक्षी मित्र प्रथमेश देसाई यांचे म्हणणे आहे.

पक्षी निरीक्षणात आढळलेले पक्षी
ढोकरी (इंडियन पोंड हेरॉन), दलदली तुतारी (मार्श सँडपीपर), दठपकेदार तुतारी (वुड सँडपीपर), निळ्या शेपटीचा राघू (ब्ल्यू टेल्ड बी-ईटेर), छोटा दटलवा, तांबूस पोटाचा गरुड आणि ईस्टर्न इम्पीरियल ईगल, बेलीड हॉक ईगल, अशा अनेक पक्षांचे दर्शन या ठिकाणी झाले.

कचोरे पाणथळ भूमीत खोदकाम...
कल्याण-ठाकुर्लीदरम्यान कचोरे गावाच्या परिसरात रेल्वे रुळांच्या पलिकडे खाडी किनार्‍यावर सध्या पाइपलाइनचे काम सुरू आहे. यासाठी पाणथळ भूमीवर मोठ्या प्रमाणात लोखंडी पाइप आणण्यात आले आहे. त्यामुळे या भागात पाणथळभूमीचा र्‍हास होत आहे. यंदा या भागात पक्षी येण्याची संख्या खूप मोठ्या प्रमाणात कमी होणार असल्याची शक्यता या पक्षीप्रेमींनी व्यक्त केली आहे.
डोंबिवली परिसरातील पक्ष्यांचे अधिवास असलेल्या भागात पक्षी निरीक्षणाच्या माध्यमातून नोंदी केल्या जात आहे. परंतु अशाच प्रकारचे अतिक्रमण पुढील काळात राहिल्यास हे अधिवास नष्ट होणार आहे. या भागात पक्षी दिसणारही नाहीत. त्यामुळे सध्या अस्तित्वास असलेले पक्षी पाहून घेता यावे, या उद्देशाने प्रत्येक महिन्याला या शिबिरांचे आयोजन होत असते. त्यातून पक्षी अधिवास संरक्षणाची चळवळ निर्माण व्हावी ही मुख्य भूमिका संस्थेची आहे.