Breaking News

शिवसेना सर्वसमावेशक भूमिका घेणार

शिवसेनेसोबत काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसची जेव्हा महाआघाडी बनत होती, तेव्हा हे त्रिशुंकू सरकारबाबत साशंकता होती. पहिल्या पासूनचे विरोधक राहीलेले व भिन्न विचारधारेचे पक्ष एकत्र येऊन सरकार स्थापन करणार आणि तेही तीन पक्षांचे सरकार ते कसे चालणार या विषयी अनेकांना साशंकता होती. काँग्रेस पासून फुटून तयार झालेली राष्ट्रवादी यांची विचारसरणी सारखी आहे. पण ज्या शिवसेनेची25 वर्षे एकाच पक्षासोबत युती होती त्या पक्षासोबत त्यांनी काडी मोड केला. भाजपची साथ सोडल्यामुळे हिंदुत्वाचे काय होणार, मराठी माणसाला आता वाली उरणार नाही असे अनेक प्रश्‍न विचारले जात आहेत. या प्रश्‍नांची उत्तरे शिवसेनेला देता येतील काय, याबाबत अनेक खलबते शिजली . काही महिन्यांत शिवसेना महाविकास आघाडीतून बाहेर पडून परत आपल्याकडे येईल, असे भाजपवाल्यांना वाटत होते. मात्र सरकार स्थापन झाल्यापासूनच्या नागरिकत्वाचा मुद्दा, सावरकर, हिंदुत्व किंवा रामजन्मभूमीचा विषय असो, जेएनयुमध्ये विद्यार्थ्यांवर झालेला हल्ला असो, अशा विषयांवर मुख्यमंत्री म्हणून उध्दव ठाकरे यांनी मांडलेली भूमिका पुढील राजकारणाचे संकेत देत आहे.नवी भूमिका घेवून शिवसेनेच्या नेतृत्वाला जाता येवू शकते. आता तरी ते त्यावर मार्गावर आहे. तीच भूमिका कायम ठेवून वाटचाल केली तर लक्ष घातल्यास मोठे यश पदरी पडू शकते.






शिवसेनेसोबत काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसची जेव्हा महाआघाडी बनत होती, तेव्हा हे त्रिशुंकू सरकारबाबत साशंकता होती. पहिल्या पासूनचे विरोधक राहीलेले व भिन्न विचारधारेचे पक्ष एकत्र येऊन सरकार स्थापन करणार आणि तेही तीन पक्षांचे सरकार ते कसे चालणार या विषयी अनेकांना साशंकता होती. काँग्रेस पासून फुटून तयार झालेली राष्ट्रवादी यांची विचारसरणी सारखी आहे. पण ज्या शिवसेनेची25 वर्षे एकाच पक्षासोबत युती होती त्या पक्षासोबत त्यांनी काडी मोड केला. भाजपची साथ सोडल्यामुळे हिंदुत्वाचे काय होणार, मराठी माणसाला आता वाली उरणार नाही असे अनेक प्रश्‍न विचारले जात आहेत. या प्रश्‍नांची उत्तरे शिवसेनेला देता येतील काय, याबाबत अनेक खलबते शिजली . काही महिन्यांत शिवसेना महाविकास आघाडीतून बाहेर पडून परत आपल्याकडे येईल, असे भाजपवाल्यांना वाटत होते. मात्र सरकार स्थापन झाल्यापासूनच्या नागरिकत्वाचा मुद्दा, सावरकर, हिंदुत्व किंवा रामजन्मभूमीचा विषय असो, जेएनयुमध्ये विद्यार्थ्यांवर झालेला हल्ला असो, अशा विषयांवर शिवसेनेचे पक्षप्रमुख आणि मुख्यमंत्री म्हणून उध्दव ठाकरे यांनी मांडलेली भूमिका पुढील राजकारणाचे संकेत देत आहे.
मुख्यमंत्री उध्दव ठाकरे यांनी विधिमंडळात हिंदुत्वाची भूमिका आम्ही सोडलेली नाही. तसेच काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेससोबत सरकार स्थापन केले. याचा अर्थ धर्मांतर केलेले नाही, असे सांगितले असले तरी हिंदुत्व हा मुद्दा आता शिवसेना उचलून धरणार नाही, हे स्पष्ट आहे. केवळ मराठी आणि हिंदुत्व या दोन मुद्दयावर गेली अनेक वर्षे शिवसेना चिकटून राहिली. हिंदुत्वाच्या मुद्यावर भाजपला केंद्रातील सत्ता तीनवेळा काबीज करता आली. तसेच उत्तर भारतातील राजस्थान, मध्यप्रदेश, उत्तरप्रदेश या राज्यामध्ये हिंदुत्वाच्या मुद्यावर भाजपने सत्ता मिळविली. पण महाराष्ट्रात एकमेव हिंदुत्वाच्या मुद्यावर सत्ता काबीज करता येत नाही. येथील सामाजिक ठेवण वेगळी आहे. त्यामुळे शिवसेनेने कितीही हिंदुत्वाचा मुद्दा मांडला तरी ते विधानसभेला 65/70 जागांपेक्षा जास्त जागा जिंकू शकणार नाहीत.2014 च्या विधानसभेत महाराष्ट्रातील सत्ता भाजपकडे आली. या तुलनेत हिंदुत्वाची आक्रमक भूमिका घेऊनही सत्तेच्या राजकारणाचा विचार केला तर शिवसेनेच्या पदरी फारसे काही पडले नाही. उलट शिवसेनेचे राजकीय नुकसानच अधिक झाले. 1995 मध्ये महाराष्ट्रात आलेली सत्ता ही जातीय दंगली, बॉम्बस्फोट आदी घटनांच्या पार्श्‍वभूमीवर आली होती. प्रथमच हिंदुत्वाचा मुद्दा प्रभावी ठरला होता. पण तेव्हाही शिवसेना आणि भाजपला स्पष्ट बहुमत मिळाले नव्हते. काँग्रेसच्या अपक्ष आमदारांच्या पाठिंब्यावर तेव्हाचे सरकार आले आणि टिकले. त्यानंतर हिदुत्वाचा मुद्दा शिवसेनेने लोकसभा, विधानसभा आणि महापालिकांच्या निवडणुकांमध्ये वापरला. परंतु त्या मुद्दयातील जान निघून गेली होती. हिंदुत्वाच्या मुद्दयाचा शिवसेनेच्या तुलनेत सर्वात जास्त फायदा भाजपने उठवला. शिवसेना केवळ त्यांच्या मागून फरफटत गेली. हिंदुत्व हा भाजप आणि शिवसेनेला जोडणारा धागा आहे, असे दोन्ही पक्ष सांगत राहिले. पण उध्दव ठाकरे यांनी हा धागा तोडला. त्यांनी भाजपला पाठिंबा न देण्याचा निर्णय घेतला तेव्हा केवळ मुख्यमंत्रीपदासाठी शिवसेनेने हे पाऊल उचलले आहे, असे वाटत होते परंतु शिवसेना वेगळया दिशेने प्रवास करत आहे. े.  हिंदुत्व आणि मराठी या मुद्द्यांवरच राज्याची सत्ता एकहाती शिवसेनेला घेण्यात गेल्या 25 वर्षांत शिवसेनेला जमले नाही. त्यामुळे पहिली गोष्ट म्हणजे ठाकरे कुटुंब पहिल्याच राज्याच्या सत्तेत सक्रीय झाले. त्यांनी आता आक्रमक हिंदुत्व सोडले  आहे. मुंबईत मराठी माणसांच्या बळावर आता मुंबई महापालिकेची सत्ता टिकविता आली. परंतु मुंबईत घसरलेला मराठी टक्का बघता, यापुढे स्वबळावर मुंबई महापालिकेची सत्ता मराठीच्या मुद्यावर आणणे शिवसेनेला कठीण जाणार आहे. त्यामुळे पक्षाची दिशा बदलली पाहिजे, असा सल्ला त्यांना राजकीय पंडितांना दिलेला दिसतो. प्रादेशिक अस्मिता ठेवून सर्व धर्मियांची मतेही या नेत्यांनी मिळविलेली आहेत. तर शिवसेनेच्या बाबतीत त्यांची प्रादेशिक अस्मितेचा मुद्दाच त्यांच्या सत्तेच्या राजकारणात अडचणीचा आलेला आहे. त्यामुळे केवळ हिंदुत्व आणि मराठी अशा एकाच पटरीवरून वर्षांनुवर्षे प्रवास करून राज्याच्या एकहाती सत्तेचे ध्येय शिवसेनेला गाठता येणार नाही, हे शिवसेनेच्या लक्षात आलेले आहे
उध्दव ठाकरे हे मुख्यमंत्रीपदासाठी काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस यांच्या मागे फरफटत चालले आहेत, असे चित्र उभे केले जात आहे. सत्तेचा मोठा वाटा काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीने मिळविला आहे. शिवसेनेला आपल्या गुंडाळता येईल, असे या दोन पक्षांच्या धुरीणांना वाटत आहे. पण उध्दव ठाकरे हे त्यांच्या पक्षाच्या पूर्वीच्या भूमिकेला छेद देणारी भूमिका मांडत आहेत. नागरिकत्वाच्या मुद्दयावर शिवसेनेने सुरुवातीला जरी लोकसभेत भाजपच्या प्रस्तावाच्या बाजूने भूमिका घेतली असली तरी नंतर त्यांनी ती बदलली. एकाचवेळी दोन्ही दगडावर पाय ठेवला तर अडचणीचे ठरू शकते, हे शिवसेनेच्या नेतृत्वाच्या लक्षात आले. शिवसेनेचा स्वतःचा जनाधार आहे. त्यातील काही प्रमाणात काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीसोबत सत्ता स्थापन केल्यामुळे दुखावलेला आहे. याचा अर्थ तो पूर्णपणे भाजप अथवा मनसेसोबत जाईल, असे वाटत नाही. शिवसेनेने 1989 पासून पूर्ण ताकदीनिशी विधानसभेच्या निवडणुका लढविल्या. परंतु त्यांच्या टक्केवारीत खूप वाढ झाली असे दिसले नाही. याचा अर्थ त्यांनी स्वीकारलेली मराठी आणि हिंदुत्व ही भूमिका सर्वसमावेशक नव्हती. या भूमिकेच्याविरोधात मोठी टक्केवारी असलेला मतदार आहे, तो नेहमीच शिवसेनेच्या विरोधात राहिलेला आहे. शिवसेनेच्या नव्या भूमिकेमुळे आतापर्यंत विरोधात असलेल्या वर्गाला आकर्षित करण्याची रणनिती शिवसेनेची असेल. नागरिकत्वाचा मुद्दा, जेएनयुच्या विद्याथ्यांवरील हल्ल्याच्या घटनेवर उध्दव ठाकरे यांनी दिलेली प्रतिक्रिया ही काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्यांच्या प्रतिक्रियेपेक्षा तिखट होती. त्यामुळे काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीचे नेते शिवसेनेला सोपेपणाने जोखत आहेत तशी स्थिती नाही. शिवसेनेच्या नेतृत्वाने मुख्यमंत्री म्हणून अशीच लाईन कायम पकडली तर हळूहळू काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीकडे आतापर्यंत झुकलेला वर्ग शिवसेनेकडे वळू शकतो. उध्दव यांनी मांडलेली भूमिका त्यांचे अनुयायांनी मांडणे गरजेचे आहे. आक्रमक भूमिका स्वीकारून काही काळापुरत्या टाळया पडतात, पण सर्वसमावेशक भूमिका घेऊन समाजातील सर्व वर्गांला स्पर्श करता आला तर ते शिवसेनेच्या भविष्यातील राजकारणाची नांदी असेल. किती विकासकामांच्या प्रकल्पांची भूमिपूजने केली आणि किती प्रकल्पांची उदघाटने केली यापेक्षा सर्वसमावेशक धोरण स्वीकारणारे नेतृत्व असेल तर त्याला सत्तेचे दीर्घकालीन राजकारण करता येऊ शकते. देशातील इतर राज्यात हेच प्रयोग यशस्वी झालेले आहेत. नेत्यांच्या घराण्यांवर काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचे राजकारण सध्या सुरू आहे. काँग्रेसच्या विचारधारेवर त्यांना राज्यात निवडणुकांमध्ये यश मिळत आहे, अशी स्थिती नाही. काही ठराविक काँग्रेस नेत्यांची घराणी आहेत, तेथे यश मिळाले आणि ते निवडून आले. तीच स्थिती राष्ट्रवादी काँग्रेसच्याबाबतही आहे, त्यांच्या नेत्यांच्या घराण्यांवरच पक्ष चालत आहे. त्यामुळे राज्यव्यापी हे दोन पक्ष यश मिळवतील असे सांगता येत नाही. त्यामुळे नवी भूमिका घेवून शिवसेनेच्या नेतृत्वाला जाता येवू शकते. आता तरी ते त्यावर मार्गावर आहे. तीच भूमिका कायम ठेवून वाटचाल केली तर लक्ष घातल्यास मोठे यश पदरी पडू शकते.