$type=ticker$snippet=hide$cate=0

रोजगाराविना विकास!

  न्यू विंडोः लोगो भागा वरखडे   भारताच्या आर्थिक विकासाचा दर जगात सर्वांधिक असतानाही बेरोजगारी वाढत होती. गेल्या 45 वर्षांतील सर्वांधिक बेरो...

 




न्यू विंडोः लोगो

भागा वरखडे 


 भारताच्या आर्थिक विकासाचा दर जगात सर्वांधिक असतानाही बेरोजगारी वाढत होती. गेल्या 45 वर्षांतील सर्वांधिक बेरोजगारी झाली होती. आर्थिक महासत्ता होण्यात बेरोजगारी हाच मोठा अडथळा आहे. या विकासाचे चाक रोजगारापासून दूर जात आहे.

भारतात लोकानुनयी धोरणं अवलंबिली जात आहेत. मानवी विकास आणि रोजगाराचा काहीही संबंध राहिलेला नाही. मूलभूत प्रश्‍नांचं लोकांना काहीही देणं घेणं नाही. त्यामुळं नागरिकांच्या समस्यांतून पलायन करायला सरकारलाही सोपं झालं आहे. बेरोजगारी, अर्थकारण, शेती, नागरी विकास, पायाभूत सुविधा, शिक्षण, आरोग्य हे आता सरकारच्या अजेंड्यावरचे विषयच राहिलेले नाहीत. त्यामुळं बेरोजगारी वाढली, काय आणि  तरुण रोजगाराच्या शोधासाठी वणवण फिरला काय, सरकारला त्यानं काहीच फरक पडत नाही. भारतात लोक-वचनांशिवाय रोजगार कसा निर्माण करावा याचा विचार करणं आवश्यक आहे. लोकांना दिलेल्या आश्‍वासनातून काहीच साध्य होत नाही. विकासाचं चाक रोजगारापासूनच पुढं पुढं सरकतं आहे. गेल्या पाच दशकांत जे झालं नाही, ते गेल्या चार वर्षांत झालं. उत्पादन आहे; परंतु ग्राहक नाही, अशी स्थिती होती. त्यामुळं कोरोनाच्या काळाच्या अगोदरच देशात बेरोजगारीचा प्रश्‍न आ वासून उभा होता. मागणीच नसल्यानं उद्योजकांना कितीही कर्ज दिलं, तरी त्याचा उपयोग नसतो. उत्पादन करायचं कशाला आणि उठाव नसेल, तर ते ठेवायचं कुठं असा गंभीर प्रश्‍न निर्माण होतो. अनेक कंपन्यांना त्यांची एक शिफ्ट बंद करावी लागली होती. कोरोनाच्या परिस्थितीतून आता बाहेर पडण्याची सुरुवात झाली असली, तरी वाहन उद्योगासह अन्य काही उद्योग अजूनही संकटात आहेत. तिथली बेरोजगारी कमी झालेली नाही. मागणी वाढली, की ती रोजगार आणि रोजगाराच्या संधी वाढवते, अपेक्षांना प्रेरणा देते आणि गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देते. उद्योजकतेमध्ये आत्मविश्‍वास निर्माण करते. एवढंच नव्हे तर मानवी विकासाला गती देण्याबरोबरच, त्याच्या एकूण प्रगतीचा मागणी ही एक एक घटक बनतो, ज्यामधून नागरी कल्याणाची जास्तीत जास्त ध्येयं साध्य करता येतात. वाढीचा दर खूप महत्वाचा आहे, म्हणूनच तो एक आदर्श नमुना आहे. विकासाच्या समान दरामुळं परिस्थितीनुसार, मानवी विकासाच्या प्रमुख अनिवार्य आणि व्यापक निर्देशकांवर बरेच भिन्न प्रभाव पडतात. समतोल विकासाकडं सामाजिक गतिशीलता, समान संधी, चांगलं आरोग्य, स्थिरता, कल्याण आदी घटक म्हणून पाहिलं जाऊ शकतं.

टिकावू विकास ही निरंतर चालणारी प्रक्रिया असते. थांबलेला विकास ही एक सततची प्रक्रिया नसून एखादी घटना असते. सुधारणा योजना बनविताना बहुतेक वेळा धोरणकर्ते हे विसरतात. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे सतत सांगतात, की स्वावलंबी भारत आणि मेक इन इंडियाच्या विकासात्मक धोरणांचा परिणाम जमिनीवरच झाला पाहिजे. खरं तर, त्यांना जमिनीवर कितीतरी अधिक जटिल आव्हानांचा सामना करावा लागतो. इतिहास घडविण्यात बराच काळ लागतो: हे खरं आहे की विकास कोणत्याही देशाला दारिद्र्यातून मुक्त होण्यास मदत करतो आणि अर्थव्यवस्थेला गती देतो. गरीबी कमी करण्यासाठी आणि गतिशीलता सक्षम करण्यासाठी जलद आणि टिकावू विकासदेखील सर्वात महत्वाचं साधन आहे. या संदर्भात नुकत्याच केलेल्या एका अभ्यासानुसार असा अंदाज आला आहे, की उत्पन्नाच्या दहा टक्के वाढीमुळं गरिबीचं प्रमाण जवळपास 25 टक्क्यांनी कमी होतं. हे सर्वसमावेशक आणि सर्वांगीण विकासास गती देतं आणि आरोग्य आणि कल्याण सारख्या इतर शाश्‍वत विकास निर्देशकांना प्रोत्साहन देतं. या अभ्यासाच्या अहवालात असंही म्हटलं आहे, की सरासरी विकसित राज्यांमध्ये, विशेषत: उत्तर भारतातील उत्पन्नाच्या पातळीत एक टक्का वाढ झाल्यानं गरिबीत 45  टक्के घट होऊ शकते आणि अगदी कमी असमानता असते. या अभ्यासामध्ये हे देखील दर्शविले गेलं आहे, की उत्पन्नाची असमानता गरिबी कमी करण्यात कशी प्रभावी ठरू शकते तसंच त्याचा प्रभाव वाढविण्याच्या दृष्टीनं ती कशी भूमिका बजावू शकते. असमानता टिकाऊ नसते: वाढीच्या दरामध्ये सातत्यानं वाढ होत असल्यास असमानता हानिकारक असू शकत नाही. बर्‍याच लोकांचं नक्कीच कौतुक होईल की उच्च दर असलेल्या वाढत्या वातावरणामध्ये वंचितांचा फायदा होऊ नये हे आवश्यक नाही, इतकंच की ते बर्‍याच काळासाठी प्रगती करत आहेत आणि चांगली सुरुवात असलेल्यांपेक्षा कमी आहेत. त्याचप्रमाणं एका व्यापक विश्‍वासाच्या विरूद्ध, वेगवान वाढदेखील असमानतेस कारणीभूत ठरत नाही. जरी वाढ आणि असमानता दरम्यान औपचारिक संबंध मुळीच नाकारले जाऊ शकत नाही, असमानता आणि उत्पन्नातील बदलांमध्ये सुसंगत संबंधदेखील नाही. रोजगार गरिबांना सक्षम करते. काही राष्ट्रं का अपयशी ठरतात? आणि इतर यशस्वी का होतात, याचं उत्तर त्यांनी इतिहासातून काहीच धडे घेतलेले नाहीत.

ओडिशा आणि आंध्र प्रदेश ही सीमावर्ती राज्यं समान नैसर्गिक स्रोत व एकाच भौगोलिक परिसरात असूनही समान विकसित का झाली नाही, याचा शोध घेतला, तर त्याचं कारण राज्यकर्त्यांच्या नियोजनात आहे. समान गोष्टींचा वारसा मिळूनही, त्यांचा विकास पूर्णपणे एकमेकांपासून वेगळा आहे. त्याचप्रमाणं तेलंगणा राज्य सॉफ्टवेयर गढी म्हणून का विकसित झालं, याचा विचार करणं आवश्यक आहे.  अलीकडंच, देशातील 14 राज्यांत समान प्रश्‍न घेणार्‍या सुमारे 44,000 लोकांमध्ये विस्तृत अभ्यास केला गेला. या अभ्यासामध्ये तुलनात्मक विश्‍लेषण आणि केस स्टडीच्या संयोगाचा उपयोग केला गेल,ा की समान फेडरल आर्थिक धोरणं आणि तत्सम ऐतिहासिक पार्श्‍वभूमी असलेली राज्यं ही विकासात मागं-पुढं झालेली आढळतात. स्पर्धा वाढवावी लागेल; परंतु दीर्घ कालावधीत वाढीची संधीदेखील निर्माण करावी लागेल. कौशल्य विकास उच्च शिक्षणाबरोबर एकत्रित करावं लागेल. विकसनशील लोकशाहीतील सरकार अखेरीस काही लोकांच्या वैयक्तिक आवडीच्या दबावाला बळी पडेल हे जवळजवळ अपरिहार्य आहे. असं असलं, तरी विकासाला मानवी चेहरा जोपर्यंत मिळत नाही, तोपर्यंत आकडेवारीलाही काहीच अर्थ राहत नाही. विकासाला मानवी चेहरा असेल, तरच त्याची जग दखल घेतं. अन्यथा, विकास हा एकांगी होतो. तो अमानवी असतो. राज्यकर्त्यांनी त्याचं भान ठेवलं पाहिजे. 


Name

] ब्रेकिंग,851,Agralekh,3,desh,2,IPL 2020,19,Latest News,5550,letest News,584,Loksabha-2019,164,Maharashtra,103,Mumbai,41,New Window,210,News,314,satara,3,updates,452,Videsh,2,Vishesh,2,अर्थ,137,अहमदनगर,9976,औरंगाबाद,355,क्रीडा,675,दखल,660,देश,4147,नाशिक,776,पुणे,590,बीड,1423,बुलढाणा,858,ब्रेकिंग,15362,ब्रेकिंग न्युज,112,मनोरंजन,155,महाराष्ट्र,12459,महाराष्ट्र सातारा,26,मुंबई,3442,विदेश,635,संपादकीय,1465,सातारा,3157,
ltr
item
लोकमंथन : Lokmanthan : Latest Marathi News Live, Marathi News Updates: रोजगाराविना विकास!
रोजगाराविना विकास!
https://lh3.googleusercontent.com/-ouy_e5tP1VM/X-BJF0XHjdI/AAAAAAABmF0/Y-65rR4FMpUOnNsJjgGW18I62pbep2RyQCLcBGAsYHQ/image.png
https://lh3.googleusercontent.com/-ouy_e5tP1VM/X-BJF0XHjdI/AAAAAAABmF0/Y-65rR4FMpUOnNsJjgGW18I62pbep2RyQCLcBGAsYHQ/s72-c/image.png
लोकमंथन : Lokmanthan : Latest Marathi News Live, Marathi News Updates
https://www.lokmanthan.com/2020/12/blog-post_985.html
https://www.lokmanthan.com/
https://www.lokmanthan.com/
https://www.lokmanthan.com/2020/12/blog-post_985.html
true
1708963956808886337
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content